در سالهای اخیر، مفاهیم «تعالی سازمانی» و «تعالی عملیات» بیش از گذشته مورد توجه سازمانها و صنایع مختلف قرار گرفتهاند. با این حال، هنوز بسیاری این دو را مترادف میدانند و تفاوتهای اساسی آنها را درک نمیکنند. درک این تفاوتها به ما کمک میکند مسیر بهبود و ارتقای عملکرد سازمان را بهتر شناسایی کنیم و از اقدامات پراکنده و کوتاهمدت جلوگیری کنیم.
تعالی سازمانی؛ نگاه کلان به بلوغ سازمان
تعالی سازمانی رویکردی جامع برای ارائه تصویری کامل از عملکرد سازمان است. این دیدگاه به این سؤال پاسخ میدهد:
«سازمان چگونه مدیریت میشود و تا چه حد در مسیر سرآمدی قرار دارد؟»
در این مسیر، همه بخشهای سازمان، از رهبری و استراتژی تا مدیریت منابع، فرآیندها و نتایج، بهصورت یکپارچه بررسی میشوند. مدلهایی مثل EFQM یا مالکوم بالدریج به سازمان کمک میکنند مسیر بلندمدت خود را بسنجند و نقاط قوت و قابل بهبود را شناسایی کنند. به عبارت سادهتر، تعالی سازمانی بیشتر به چگونگی هدایت و مدیریت سازمان میپردازد.
تعالی عملیات؛ تمرکز بر کیفیت و کارایی اجرا
در طرف دیگر، تعالی عملیات رویکردی عملیاتی است که تمرکز آن بر نحوه انجام کارها و بهبود فرآیندهاست. سؤال اصلی این است:
«کارها چگونه سریعتر، باکیفیتتر و کمهزینهتر انجام شوند؟»
هدف اصلی در این حوزه بهبود بهرهوری، کاهش اتلاف، افزایش کیفیت و ایمنی و استانداردسازی عملیات است. ابزارهایی مانند Lean، Six Sigma، 5S، TPM و کایزن در این مسیر کاربرد دارند. به بیان دیگر، تعالی عملیات میگوید:
کاری که انجام میدهیم چطور میتواند بهتر باشد؟
چرا این دو مفهوم اشتباه گرفته میشوند؟
همین که هر دو با واژه «تعالی» نامگذاری شدهاند باعث اشتباه میشود. بسیاری تصور میکنند هر بهبودی در سازمان بخشی از تعالی سازمانی است. در حالی که:
- تعالی سازمانی یک مسیر کلان برای ارتقای بلوغ و سرآمدی سازمان است.
- تعالی عملیات ابزار عملی و کاربردی برای بهبود فرآیندها و فعالیتهاست.
این دو نه جایگزین هم هستند و نه رقیب؛ بلکه مکمل یکدیگرند.
دو مسیر مکمل برای نتیجه پایدار
اگر سازمان تنها به تعالی سازمانی نگاه کند ولی عملیات کارآمدی نداشته باشد، نتایج پایدار حاصل نخواهد شد. و اگر فقط روی ابزارهای عملیاتی تمرکز شود، بدون جهتگیری کلان، بهبودها پراکنده و کوتاهمدت خواهند بود.
بنابراین، ترکیب این دو مسیر است که یک سازمان را در مسیر واقعی سرآمدی قرار میدهد:
تعالی سازمانی به سازمان جهت میدهد و تعالی عملیات به آن قدرت حرکت میبخشد.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.